الف) تاریخ جهانگشای جوینی باب اول :

چنگیز مغول قبل از آنکه فرد جهانگشایی شود در نزد رییس یکی از قبایل مهم مغولی به عنوان یک مبارز خدمت میکرده است . تا آنجا که حاکم از نفوذ او نگران شده و عزم کشتن او را میکند .شب هنگام دو تن از افراد نزدیک به رییس قبیله با شنیدن این خبر نزد چنگیز میروند و داستان را به او میگویند . چنگیز از مهلکه میگریزد و نجات میابد . چنگیز خان پس از آنکه به حکومت رسید دستور داد آن دو مرد را نه مالیات بستانند و نه اگر خطایی کردند کسی بر آنان خرده بگیرد . به اینان در اصطلاح ترخان میگفتند که حاکم قلم معافیت بر تمام اشتباهات آنان میشکد و مصونیت کامل دارند .

ب)صد سال بعد : پس از انقلاب اسلامی هر کدام از دولت های بر سر کار آمده ترخانهایی همراه خویش دارند که دولت بر سر آنان قلم عفو کشیده است . این ترخانان یا به سبب نسبت های خویشی ،یا به سبب نقش در پیروزی در انتخابات ، یا به علت شیخ بودن ، یا به حکم السابقون و مبارز و پیر و مرید و .... هر کدام مصونیتی یافته بودند و در پی نصبشان عزلی نبود حتی اگر اشتباهات فاحش می کردند . ترخان ها همیشه سبب زمین خوردن دولت هایشان میشدند .

ج)ترخان های خلفا دور امیرالمومنین را گرفتند که از بیت المال بیشتر به ما برسان . ما خود مردم را  برای بیعت به خانه ی تو ریختیم. عاقبت حضرت بر خلاف میلش در جمل رو به رویشان ایستاد و حتی بر کشته شان هم نماز خواند . اما ترخانشان نکرد ........